دکتر پزشکیان در این مراسم، ضمن قدردانی از تلاش‌های انجام‌شده در چارچوب نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی و اقدامات دولت، آموزش‌وپرورش را زیربنای توسعه کشور دانست و با تأکید بر ضرورت فراهم‌کردن فرصت‌های برابر آموزشی برای همه دانش‌آموزان، اظهار داشت:
« به باور من، بسیار بیش از این می‌توان کار کرد. اینکه بپذیریم مدرسه‌ای وجود نداشته باشد تا فرزندانمان در آن آموزش ببینند، قابل قبول نیست. اگر چنین وضعیتی را نپذیریم، برای رفع آن راه‌حل پیدا خواهیم کرد. »
رئیس‌جمهور با گرامیداشت یاد و خاطره امام راحل، رهبر شهید و شهدای جنگ اخیر، از جمله دانش‌آموزان، دانشمندان و فرماندهانی که در جریان جنگ جان خود را از دست دادند، تصریح کرد:
« نباید بپذیریم فرزندانمان از آموزش مناسب و محیط آموزشی شایسته محروم بمانند. وظیفه ماست که شرایطی فراهم کنیم تا همه کودکان و نوجوانان کشور بتوانند در فضایی مطلوب رشد کنند و استعدادهای خود را پرورش دهند. »
دکتر پزشکیان با انتقاد از نگاه نادرست به آموزش‌وپرورش، بهداشت و درمان به‌عنوان هزینه‌های جاری، خاطرنشان کرد:
« در دوره‌هایی، ساخت کارخانه سرمایه‌گذاری و درآمدزایی تلقی می‌شد، اما آموزش‌وپرورش و بهداشت و درمان را هزینه می‌دانستند؛ در حالی که اگر نیروی انسانی به‌درستی تربیت و آموزش ندیده باشد، حتی سرمایه‌گذاری‌های بزرگ اقتصادی نیز ممکن است به هدر برود. سرمایه اصلی کشور، نیروی انسانی آن است و تربیت صحیح این سرمایه می‌تواند زمینه‌ساز عزت، سربلندی و پیشرفت ایران باشد. »
رئیس‌جمهور با بیان اینکه بسیاری از مشکلات امروز جامعه ریشه در ضعف تربیت و آموزش نیروی انسانی دارد، افزود:
« اگر در بخش‌هایی از کشور با دشواری مواجه هستیم، باید بپذیریم که نتوانسته‌ایم نیروهای توانمند و شایسته‌ای برای حل این مسایل تربیت کنیم. گاهی افراد حتی در اداره یک مجموعه یا بنگاه نیز با مشکل مواجه می‌شوند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش و تربیت را بیش از پیش آشکار می‌کند. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر اینکه هدف از نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی صرفاً ساخت مدرسه نیست، گفت:
« هدف اصلی، ایجاد محیطی مناسب برای یادگیری و پرورش همه‌جانبه دانش‌آموزان است؛ محیطی که در آن، فرزندانمان علاوه بر کسب دانش، کار گروهی، اخلاق، رفتار صحیح، خلاقیت و توانمندی را بیاموزند و از رفتارهای نادرست فاصله بگیرند. مدرسه باید بستری برای شکل‌گیری شخصیت و توانایی‌های نسل آینده باشد. »
رئیس‌جمهور ضمن قدردانی از مجموعه وزارت آموزش‌وپرورش، معلمان و خیرین مدرسه‌ساز، اظهار داشت:
« اقدامات ارزشمندی انجام شده است، اما کارهای بزرگ‌تری پیش روی ما قرار دارد. فرزندان ایران باید از نظر علمی، مهارتی و تربیتی در بهترین سطح قرار گیرند و این مسئولیتی است که بر عهده همه ماست. »
دکتر پزشکیان با اشاره به توانمندی‌های علمی و دفاعی کشور، خاطرنشان کرد:
« اگر امروز می‌توانیم در برابر دشمنان با قدرت بایستیم و به فناوری‌های پیشرفته، از جمله ساخت موشک، دست پیدا کنیم، نشان‌دهنده ظرفیت‌های ارزشمند نیروی انسانی و توانمندی‌های علمی کشور است. با این حال، می‌توانیم بسیار بهتر از وضعیت موجود عمل کنیم تا ایران به جایگاهی برسد که هیچ دشمنی جرئت تعرض به آن را نداشته باشد. آموزش‌وپرورش نقشی اساسی در تربیت انسان‌هایی توانمند برای تحقق این هدف دارد. »
رئیس‌جمهور با اشاره به تصویب طرح تشکیل صندوق توسعه عدالت آموزشی، اظهار داشت:
« بر اساس این طرح، منابع مربوط به تجهیز مدارس و ارتقای کیفیت آموزش در صندوقی تجمیع خواهد شد که مردم در اداره آن نقش محوری خواهند داشت. هدف آن است که با مشارکت عمومی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی، امکان ارائه بهترین آموزش‌ها به فرزندان کشور فراهم شود. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر مسئولیت دولت و مجموعه مدیران کشور در قبال نسل جوان تصریح کرد:
« اگر نتوانسته‌ایم بستر مناسبی برای رشد و پیشرفت جوانان فراهم کنیم، مسئولیت داریم. اگر امروز جوانان ما با بیکاری مواجه‌اند، باید بپذیریم که در بخش‌هایی نتوانسته‌ایم آموزش لازم را در اختیار آنان قرار دهیم تا به‌جای آنکه با مشکلات بیشتری روبه‌رو شوند، توانایی حل مسایل کشور را پیدا کنند. هر اندازه برای تربیت و توانمندسازی نسل جوان وقت و سرمایه صرف کنیم، باز هم کم است. »
رئیس‌جمهور با دعوت از استانداران، ائمه جمعه، مسئولان شهری و سایر نهادهای مسئول برای همراهی در مسیر ارتقای کیفیت آموزش، افزود:
« مصمم هستیم با کمک و همراهی شما، زمینه رشد و تعالی فرزندان ایران را فراهم کنیم. این ما هستیم که می‌توانیم مسیر حرکت آنان را به سوی قله‌های پیشرفت هدایت کنیم یا با تصمیم‌های نادرست، فرصت رشد را از آنان بگیریم. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر ضرورت تربیت نسلی اخلاق‌مدار، خلاق، توانمند و برخوردار از آموزش باکیفیت، گفت:
« باید فرزندانی تربیت کنیم که بتوانند مشکلات کشور را حل کنند و در ساختن آینده‌ای بهتر نقش‌آفرین باشند. بزرگ‌ترین، ارزشمندترین و ماندگارترین سرمایه ما همین فرزندان هستند؛ اگر به این حقیقت باور داشته باشیم، برای رشد، شکوفایی و توانمندسازی آنان از هیچ تلاشی دریغ نخواهیم کرد. »
رئیس‌جمهور عدالت آموزشی را از حقوق اساسی همه دانش‌آموزان دانست و تصریح کرد:
« آموزش حق همه است و همه باید از فرصت‌های برابر برای یادگیری برخوردار باشند. نباید شرایط اقتصادی خانواده‌ها موجب شود گروهی از دانش‌آموزان فرصت رشد و پیشرفت بیشتری داشته باشند و گروهی دیگر از این مسیر عقب بمانند. وظیفه نظام آموزشی آن است که زمینه ارتقای همه دانش‌آموزان را فراهم کند و اجازه ندهد وضعیت مالی خانواده‌ها سرنوشت آموزشی فرزندان را تعیین کند. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر ضرورت ارتقای مستمر کیفیت آموزش، خاطرنشان کرد:
« معلمان باید همواره به این موضوع بیندیشند که چگونه می‌توانند دانش و مفاهیم علمی را بهتر به دانش‌آموزان منتقل کنند. باید هر روز برای بهبود روش‌های تدریس تلاش کرد و از ظرفیت‌های موجود برای یادگیری مؤثرتر بهره گرفت. اگر چنین رویکردی در نظام آموزشی نهادینه شود، جامعه‌ای پویا، خلاق و برخوردار از توانایی حل مسئله خواهیم داشت. »
رئیس‌جمهور با اشاره به مفاهیم قرآنی و مضامین سوره مبارکه قدر، بر ضرورت شناخت ظرفیت‌های انسانی و تعیین افق‌های بلند برای پیشرفت تأکید کرد و گفت:
« باید بدانیم چه جایگاهی را برای خود و جامعه‌مان در نظر گرفته‌ایم؛ آیا می‌خواهیم در زمره بهترین‌ها و پیشگامان باشیم یا به جایگاهی ضعیف‌تر رضایت دهیم؟ هنگامی که قدر و جایگاه خود را به‌درستی بشناسیم و برای رسیدن به آن تلاش کنیم، از ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تحقق اهداف خود برخوردار خواهیم شد. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر نقش آموزش در ساختن آینده کشور اظهار داشت:
« باید فرزندانمان را به‌گونه‌ای تربیت کنیم که به قله‌های پیشرفت برسند و آینده جامعه را با پویایی، خلاقیت، امید و عشق به زندگی بسازند. این هدف تنها با فراهم‌کردن محیط آموزشی مناسب و پرورش استعدادها و توانمندی‌های نسل جوان محقق خواهد شد. »
رئیس‌جمهور با قدردانی صمیمانه از مردم و خیرینی که با مشارکت مستقیم در ساخت مدارس و تأمین امکانات آموزشی به یاری دولت آمده‌اند، گفت:
« مردم عزیزی که بیل به دست گرفته‌اند و برای ساخت مدرسه و فراهم‌کردن آینده‌ای بهتر برای فرزندان خود وارد میدان شده‌اند، شایسته بالاترین قدردانی هستند. دولت با محدودیت‌های مالی مواجه است و شرایط خاص و جنگی کشور نیز بر این محدودیت‌ها افزوده است؛ با این حال، تجربه نشان داده است که مشارکت و اراده مردم می‌تواند موانع بزرگ را از پیش‌رو بردارد. »
دکتر پزشکیان با اشاره به نقش محوری مردم و خیرین در اجرای طرح‌های آموزشی، افزود:
« بخش مهمی از این پروژه‌ها با همت مردم و خیرین شکل گرفته است. آنان با حضور مؤثر خود صحنه‌هایی ارزشمند و امیدبخش آفریده‌اند که مشاهده آن، شوق و انگیزه خدمت را در انسان زنده می‌کند. اگر هر فرد به سهم خود، حتی با اهدای یک خشت، در ساخت مدرسه مشارکت کند، می‌توان بسیاری از نیازهای آموزشی کشور را برطرف کرد. »
رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به بازدید از مدرسه هوشمند امام علی(ع) در شهرک واوان اسلامشهر، اظهار داشت:
« آموزش امروز با گذشته تفاوت‌های بسیاری کرده است، اما همچنان تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم. باید این مسیر را با جدیت ادامه دهیم و از ظرفیت‌های فناوری و روش‌های نوین آموزشی برای ارتقای سطح یادگیری دانش‌آموزان استفاده کنیم. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر ضرورت همگامی نظام آموزشی کشور با تحولات جهانی، تصریح کرد:
« شرایط در حال بهبود است، اما نباید از شیوه‌های نوین آموزش در دنیا عقب بمانیم. باید برنامه‌ها و بسته‌های آموزشی مناسبی تدوین کنیم تا فرزندان ایران بتوانند در بالاترین سطح علمی و مهارتی آموزش ببینند و برای ایفای نقش مؤثر در آینده کشور آماده شوند. »
رئیس‌جمهور با تأکید بر لزوم پرهیز از رویکردهای سلبی و حذفی در مدیریت کشور، گفت:
« نباید با ایجاد محدودیت‌های غیرضروری، فرصت فعالیت را از افراد توانمند بگیریم. واگذاری اختیار به افراد شایسته و مستعد، یکی از رموز موفقیت است. هر یک از انسان‌ها ظرفیت‌ها و توانایی‌های ارزشمندی دارند و وظیفه ماست که میدان را برای شکوفایی این استعدادها باز کنیم تا بتوانند توانمندی‌های خود را در مسیر خدمت به مردم به کار گیرند. »
دکتر پزشکیان با بیان اینکه ظرفیت‌های گسترده‌ای برای فعالیت و خدمت در کشور وجود دارد، افزود:
« در ایران آن‌قدر کار برای انجام‌دادن وجود دارد که فعالیت یک فرد به معنای گرفتن جایگاه از فرد دیگر نیست. این نگاه که صرفاً من باید تصمیم بگیرم یا تنها من باید کاری را انجام دهم، رویکرد درستی نیست. باید به این باور برسیم که با مشارکت و همکاری جمعی می‌توان مسایل کشور را حل کرد و مسیر پیشرفت را هموار ساخت. »
رئیس‌جمهور در پایان با ابراز امیدواری نسبت به تداوم همراهی مردم، خیرین و مسئولان در مسیر توسعه فضاهای آموزشی، خاطرنشان کرد:
« امیدوارم با کمک خداوند و همراهی شما مردم عزیز و خیرین، بستری فراهم شود که به سربلندی ایران و اسلام عزیز بینجامد. اسلام را باید در عمل نشان داد و صرف سخن‌گفتن کافی نیست؛ در روز قیامت نیز آنچه اهمیت دارد، عملکرد انسان‌هاست. ارزش و اعتبار ما به اندازه‌ای است که بتوانیم از مشکلات مردم بکاهیم و گرهی از کار آنان باز کنیم. اگر دست در دست یکدیگر بگذاریم، برای مسایل کشور راه‌حل پیدا خواهیم کرد؛ به شرط آنکه به وضع موجود رضایت ندهیم و از حرکت و تلاش بازنایستیم. »
فراهم‌کردن زمینه مشارکت فعال دانش‌آموزان
دکتر مسعود پزشکیان در حاشیه این مراسم مدرسه ۱۸ کلاسه و هوشمند امام علی (ع) در شهرک واوان اسلامشهر را افتتاح کرد و ضمن بازدید از بخش‌های مختلف این مجموعه آموزشی، از نزدیک در جریان فرایند آموزش هوشمند، ظرفیت‌های آموزشی و امکانات آزمایشگاهی این مدرسه قرار گرفت.
رئیس‌جمهور در جریان این بازدید، با حضور در دو کلاس درس هوشمند و آزمایشگاه مدرسه، از نزدیک شیوه‌های نوین تدریس و فرایند به‌کارگیری فناوری‌های آموزشی را بررسی کرد.
در این بخش از برنامه، نحوه آموزش هوشمند به دانش‌آموزان به‌صورت عملی اجرا شد و ظرفیت‌های این رویکرد در تسهیل فرایند یاددهی ـ یادگیری مورد توجه قرار گرفت.
دکتر پزشکیان در این بازدید، با تأکید بر ضرورت ارتقای کیفیت نظام تعلیم و تربیت و حرکت از آموزش صرفاً نظری به سوی یادگیری عمیق، کاربردی و مهارت‌محور، نکات و توصیه‌هایی را برای بهبود روش‌های تدریس، افزایش مشارکت دانش‌آموزان و تحقق اهداف دولت در زمینه ارتقای کیفیت آموزشی مطرح کرد.
رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت پیوند میان مفاهیم نظری کتاب‌های درسی و کاربردهای عینی آن‌ها در زندگی روزمره، اظهار داشت:
« دانش‌آموزان باید بتوانند کاربرد مفاهیم علمی و آموزشی را در خارج از محیط کلاس نیز مشاهده کنند. بهره‌گیری از فیلم‌ها، کلیپ‌های آموزشی و نمایش عملی کاربرد فرمول‌ها و مفاهیم علمی از سوی معلمان، می‌تواند درک دانش‌آموزان را عمیق‌تر کرده و زمینه تثبیت آموخته‌ها را فراهم کند. »
دکتر پزشکیان با اشاره به اهمیت یادگیری مبتنی بر تجربه و مشاهده، تصریح کرد:
« انتقال صرف مفاهیم به‌صورت ذهنی و نظری ممکن است در گذر زمان به فراموشی سپرده شود، اما زمانی که دانش‌آموز کاربرد یک مفهوم را مشاهده می‌کند و نحوه ساخت، اجرا یا استفاده عملی از آن را می‌آموزد، احتمال ماندگاری یادگیری و نهادینه‌شدن آموخته‌ها افزایش می‌یابد. ازاین‌رو، استفاده هدفمند از ابزارهای کمک‌آموزشی، فناوری‌های نوین و فعالیت‌های عملی باید در فرایند تدریس موردتوجه قرار گیرد. »
رئیس‌جمهور همچنین تقویت مهارت‌های کارگروهی و یادگیری مشارکتی را از الزامات ارتقای کیفیت آموزش دانست و بر ضرورت طراحی فعالیت‌های گروهی ساختارمند در کلاس‌های درس تأکید کرد.
دکتر پزشکیان با اشاره به لزوم ایفای نقش‌های مشخص از سوی دانش‌آموزان در فعالیت‌های گروهی، تصریح کرد که در هر گروه، مسئولیت‌هایی همچون مدیریت، دبیری، هماهنگی و نظارت تعریف شود و این مسئولیت‌ها به‌صورت دوره‌ای میان اعضای گروه تغییر کند تا همه دانش‌آموزان فرصت تجربه نقش‌های مختلف و تقویت توانمندی‌های فردی و اجتماعی خود را داشته باشند.
رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد:
« مشارکت در چنین فعالیت‌هایی به دانش‌آموزان کمک می‌کند از همان دوران مدرسه، مهارت‌هایی همچون مدیریت، گزارش‌دهی، هماهنگی، نظارت، مسئولیت‌پذیری و تعامل سازنده با دیگران را بیاموزند و برای حضور مؤثر در عرصه‌های اجتماعی و حرفه‌ای آینده آماده شوند. »
دکتر پزشکیان با تأکید بر ضرورت فراهم‌کردن فرصت بروز استعدادها و توانمندی‌های دانش‌آموزان، میدان‌دادن به آنان برای مشارکت فعال در فرایند یادگیری را از مؤلفه‌های مهم ارتقای کیفیت آموزشی برشمرد و اظهار داشت:
« محیط آموزشی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که همه دانش‌آموزان، با برخورداری از ویژگی‌ها و توانایی‌های متفاوت، فرصت حضور، مشارکت و ابراز وجود داشته باشند. »
رئیس‌جمهور افزود:
« فراهم‌کردن زمینه مشارکت فعال دانش‌آموزان، به‌ویژه افراد خجالتی و کم‌حرف، می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس، تقویت مهارت‌های ارتباطی و پرورش خلاقیت آنان کمک کند. »
Saturday, 17 October , 2026