به گزارش گویای صنعت،صبح دوشنبه، هجدهم آبان‌ماه، پس از وداع در دانشگاه تربیت مدرس تهران ؛ نمازخانه ساختمان مرکزی وزارت آموزش‌وپرورش شاهد صحنه‌ای بود که کمتر توصیفی می‌تواند عمق آن را بازگو کند؛ جمعی از مسئولان، پیشکسوتان، فرهنگیان و دوستداران نظام تعلیم‌وتربیت گرد هم آمدند تا با پیکر مردی وداع کنند که تمام عمر خود را وقف آموزش این مرزوبوم کرده بود. زنده‌یاد دکتر علی‌اصغر فانی، وزیر اسبق آموزش‌وپرورش، پس از دهه‌ها خدمت خالصانه، با ابراز احساسات همکاران و دوستدارانش به خانه ابدی سفر کرد؛ اما آنچه از او به یادگار مانده، نه‌تنها کارنامه‌ای درخشان از مدیریت است، بلکه تصویری ماندگار از یک «معلم تمام‌عیار» است که هیچ‌گاه از آموختن و آموزاندن بازنایستاد.
«معلم»؛ بهترین واژه برای توصیف دکتر فانی
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، در این مراسم با تسلیت درگذشت این چهره باسابقه نظام تعلیم‌وتربیت، فقدان او را ضایعه‌ای سنگین برای آموزش‌وپرورش کشور دانست و با بیانی تأثربرانگیز گفت: «جامعه تعلیم‌وتربیت کشور امروز به معنای واقعی عزادار است و یکی از بهترین معلمان خود را از دست داده است. به اعتقاد من، هیچ واژه‌ای بهتر از «معلم» نمی‌تواند شخصیت دکتر فانی را توصیف کند؛ ایشان معلمی بودند همواره در حال آموختن.» او حضور باشکوه فرهنگیان و پیام‌های متعدد تسلیت را نشانه جایگاه والای این معلم بزرگ و عمق تأثیرگذاری شخصیت او دانست.
کاظمی با اشاره به دغدغه‌های همیشگی دکتر فانی، از توجه ویژه او به دانش‌آموزان مناطق محروم یاد کرد و گفت: «یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های ایشان، حمایت از دانش‌آموزان مناطق کم‌برخوردار و فراهم کردن فرصت‌های مناسب برای رشد و پیشرفت تحصیلی آنان بود.» وزیر آموزش‌وپرورش تأکید کرد که حتی پس از پایان مسئولیت‌های اجرایی، فعالیت و دغدغه‌مندی دکتر فانی نسبت به آموزش‌وپرورش نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه با جدیت بیشتری ادامه یافت.
معیشت معلمان و توانمندسازی حرفه‌ای؛ دغدغه‌های دیرینه
وزیر آموزش‌وپرورش در ادامه به یکی دیگر از محورهای اصلی دغدغه‌های دکتر فانی اشاره کرد و گفت: «هر زمان که با من دیدار می‌کردند، به‌ویژه بر دو موضوع تأکید داشتند؛ نخست معیشت معلمان و دوم توانمندسازی و آموزش حرفه‌ای آنان.» او با تأکید بر اینکه دکتر فانی همواره می‌گفت نباید اجازه دهیم معلمی بدون آموزش و آمادگی لازم وارد کلاس درس شود، خاطرنشان کرد: «از نگاه ایشان، توانمندسازی معلمان و ارتقای دانش و مهارت حرفه‌ای آنان، از الزامات اساسی کیفیت‌بخشی به نظام تعلیم‌وتربیت بود.» دغدغه‌های او در حوزه معلمان صرفاً به مسائل آموزشی محدود نمی‌شد؛ او به‌خوبی به اهمیت معیشت و جایگاه حرفه‌ای معلم در نظام تعلیم‌وتربیت واقف بود.
مستندسازی تجربیات؛ میراثی ماندگار
کاظمی یکی دیگر از ویژگی‌های مورد توجه دکتر فانی را مستندسازی تجربیات و اندیشه‌های مدیران عنوان کرد و گفت: «ایشان توجه ویژه‌ای به ثبت و ضبط تجربیات، اندیشه‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های موفق همکاران و مدیران نظام آموزشی داشتند.» این رویکرد، نشان از نگاهی عمیق و آینده‌نگرانه داشت که می‌دانست دانش مدیریتی بدون ثبت و انتقال نمی‌تواند برای نسل‌های آینده سرمایه‌سازی کند.
از سربازی تا سرداری؛ روایت حدادعادل از همراهی ۴۰ساله
غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عضو شورای عالی آموزش‌وپرورش، در این مراسم با اشاره به بیش از ۴۰ سال دوستی، همکاری و همراهی با دکتر فانی، به ویژگی‌های برجسته این چهره فرهنگی پرداخت. او مسیر حرفه‌ای دکتر فانی را چنین توصیف کرد: «ایشان از کسانی بود که در آموزش‌وپرورش از سربازی به سرداری رسید؛ یعنی مسیر خود را از معلمی آغاز کرد و به وزارت رسید.» حدادعادل با اشاره به دوران تحصیل دکتر فانی، او را از دانشجویان باهوش، درس‌خوان و متدین دانشکده فنی دانست که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت دشوار خدمت در آموزش‌وپرورش کردستان را برعهده گرفت.
حساسیت و تعهدی چون نگرانی مادرانه
حدادعادل حساسیت و تعهد عمیق دکتر فانی نسبت به مسائل آموزش‌وپرورش را از ویژگی‌های برجسته او برشمرد و گفت: «ما حتی تا دو هفته پیش از درگذشت ایشان نیز در شورای عالی آموزش‌وپرورش از راهنمایی‌هایشان بهره‌مند بودیم. ایشان در ابتدای جلسات شورا نکاتی را مطرح می‌کرد، درباره مسائل و خطرهای احتمالی هشدار می‌داد و از مسئولان می‌خواست پیش از بروز مشکلات برای آنها چاره‌اندیشی کنند.» عضو شورای عالی آموزش‌وپرورش این روحیه را به نگرانی مادری برای فرزند خود تشبیه کرد: «دکتر فانی مانند مادری که نگران فرزندش است، دلواپس مسائل آموزش‌وپرورش بود؛ البته نگرانی او صرفاً در حد بیان دغدغه باقی نمی‌ماند، بلکه راهنمایی می‌کرد، طرح می‌داد و برای حل مسائل اقدام می‌کرد.»
نگاه فراجناحی؛ ریشه کشور را نشکنید
یکی دیگر از ویژگی‌های دکتر فانی که حدادعادل بر آن تأکید کرد، نگاه فراجناحی او به آموزش‌وپرورش بود: «برای ایشان آموزش‌وپرورش جایگاهی فراتر از دسته‌بندی‌های سیاسی داشت. اگرچه ممکن بود در مسائل سیاسی دیدگاه خاصی داشته باشد، اما اجازه نمی‌داد این دیدگاه‌ها در نگاه و عملکردش نسبت به آموزش‌وپرورش دخالت کند.» او با بیان اینکه دکتر فانی با هر کسی که می‌توانست به آموزش‌وپرورش خدمت کند، دست دوستی می‌داد، افزود: «او باور داشت آموزش‌وپرورش ریشه کشور است و نباید اختلاف‌ها و شاخه‌وبرگ‌های سیاسی به وحدت این ریشه آسیب برساند.»
شاهد نماز شب او بوده‌ام
حدادعادل در بخشی از سخنان خود، به ایمان و باورهای دینی دکتر فانی اشاره کرد و با بیانی صمیمانه گفت: «من شاهد نماز شب خواندن ایشان در سفر خارج از کشور بوده‌ام. یک شب که از خواب بیدار شدم، دیدم مشغول نماز شب است و لازم می‌دانم در اینجا بر این ویژگی اخلاقی و معنوی او گواهی بدهم.» این شهادت، ابعادی از شخصیت دکتر فانی را آشکار صبح دوشنبه، هجدهم آبان‌ماه، پس از وداع در دانشگاه تربیت مدرس تهران ؛ نمازخانه ساختمان مرکزی وزارت آموزش‌وپرورش شاهد صحنه‌ای بود که کمتر توصیفی می‌تواند عمق آن را بازگو کند؛ جمعی از مسئولان، پیشکسوتان، فرهنگیان و دوستداران نظام تعلیم‌وتربیت گرد هم آمدند تا با پیکر مردی وداع کنند که تمام عمر خود را وقف آموزش این مرزوبوم کرده بود. زنده‌یاد دکتر علی‌اصغر فانی، وزیر اسبق آموزش‌وپرورش، پس از دهه‌ها خدمت خالصانه، با ابراز احساسات همکاران و دوستدارانش به خانه ابدی سفر کرد؛ اما آنچه از او به یادگار مانده، نه‌تنها کارنامه‌ای درخشان از مدیریت است، بلکه تصویری ماندگار از یک «معلم تمام‌عیار» است که هیچ‌گاه از آموختن و آموزاندن بازنایستاد.
«معلم»؛ بهترین واژه برای توصیف دکتر فانی
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، در این مراسم با تسلیت درگذشت این چهره باسابقه نظام تعلیم‌وتربیت، فقدان او را ضایعه‌ای سنگین برای آموزش‌وپرورش کشور دانست و با بیانی تأثربرانگیز گفت: «جامعه تعلیم‌وتربیت کشور امروز به معنای واقعی عزادار است و یکی از بهترین معلمان خود را از دست داده است. به اعتقاد من، هیچ واژه‌ای بهتر از «معلم» نمی‌تواند شخصیت دکتر فانی را توصیف کند؛ ایشان معلمی بودند همواره در حال آموختن.» او حضور باشکوه فرهنگیان و پیام‌های متعدد تسلیت را نشانه جایگاه والای این معلم بزرگ و عمق تأثیرگذاری شخصیت او دانست.
کاظمی با اشاره به دغدغه‌های همیشگی دکتر فانی، از توجه ویژه او به دانش‌آموزان مناطق محروم یاد کرد و گفت: «یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های ایشان، حمایت از دانش‌آموزان مناطق کم‌برخوردار و فراهم کردن فرصت‌های مناسب برای رشد و پیشرفت تحصیلی آنان بود.» وزیر آموزش‌وپرورش تأکید کرد که حتی پس از پایان مسئولیت‌های اجرایی، فعالیت و دغدغه‌مندی دکتر فانی نسبت به آموزش‌وپرورش نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه با جدیت بیشتری ادامه یافت.
معیشت معلمان و توانمندسازی حرفه‌ای؛ دغدغه‌های دیرینه
وزیر آموزش‌وپرورش در ادامه به یکی دیگر از محورهای اصلی دغدغه‌های دکتر فانی اشاره کرد و گفت: «هر زمان که با من دیدار می‌کردند، به‌ویژه بر دو موضوع تأکید داشتند؛ نخست معیشت معلمان و دوم توانمندسازی و آموزش حرفه‌ای آنان.» او با تأکید بر اینکه دکتر فانی همواره می‌گفت نباید اجازه دهیم معلمی بدون آموزش و آمادگی لازم وارد کلاس درس شود، خاطرنشان کرد: «از نگاه ایشان، توانمندسازی معلمان و ارتقای دانش و مهارت حرفه‌ای آنان، از الزامات اساسی کیفیت‌بخشی به نظام تعلیم‌وتربیت بود.» دغدغه‌های او در حوزه معلمان صرفاً به مسائل آموزشی محدود نمی‌شد؛ او به‌خوبی به اهمیت معیشت و جایگاه حرفه‌ای معلم در نظام تعلیم‌وتربیت واقف بود.
مستندسازی تجربیات؛ میراثی ماندگار
کاظمی یکی دیگر از ویژگی‌های مورد توجه دکتر فانی را مستندسازی تجربیات و اندیشه‌های مدیران عنوان کرد و گفت: «ایشان توجه ویژه‌ای به ثبت و ضبط تجربیات، اندیشه‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های موفق همکاران و مدیران نظام آموزشی داشتند.» این رویکرد، نشان از نگاهی عمیق و آینده‌نگرانه داشت که می‌دانست دانش مدیریتی بدون ثبت و انتقال نمی‌تواند برای نسل‌های آینده سرمایه‌سازی کند.
از سربازی تا سرداری؛ روایت حدادعادل از همراهی ۴۰ساله
غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عضو شورای عالی آموزش‌وپرورش، در این مراسم با اشاره به بیش از ۴۰ سال دوستی، همکاری و همراهی با دکتر فانی، به ویژگی‌های برجسته این چهره فرهنگی پرداخت. او مسیر حرفه‌ای دکتر فانی را چنین توصیف کرد: «ایشان از کسانی بود که در آموزش‌وپرورش از سربازی به سرداری رسید؛ یعنی مسیر خود را از معلمی آغاز کرد و به وزارت رسید.» حدادعادل با اشاره به دوران تحصیل دکتر فانی، او را از دانشجویان باهوش، درس‌خوان و متدین دانشکده فنی دانست که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت دشوار خدمت در آموزش‌وپرورش کردستان را برعهده گرفت.
حساسیت و تعهدی چون نگرانی مادرانه
حدادعادل حساسیت و تعهد عمیق دکتر فانی نسبت به مسائل آموزش‌وپرورش را از ویژگی‌های برجسته او برشمرد و گفت: «ما حتی تا دو هفته پیش از درگذشت ایشان نیز در شورای عالی آموزش‌وپرورش از راهنمایی‌هایشان بهره‌مند بودیم. ایشان در ابتدای جلسات شورا نکاتی را مطرح می‌کرد، درباره مسائل و خطرهای احتمالی هشدار می‌داد و از مسئولان می‌خواست پیش از بروز مشکلات برای آنها چاره‌اندیشی کنند.» عضو شورای عالی آموزش‌وپرورش این روحیه را به نگرانی مادری برای فرزند خود تشبیه کرد: «دکتر فانی مانند مادری که نگران فرزندش است، دلواپس مسائل آموزش‌وپرورش بود؛ البته نگرانی او صرفاً در حد بیان دغدغه باقی نمی‌ماند، بلکه راهنمایی می‌کرد، طرح می‌داد و برای حل مسائل اقدام می‌کرد.»
نگاه فراجناحی؛ ریشه کشور را نشکنید
یکی دیگر از ویژگی‌های دکتر فانی که حدادعادل بر آن تأکید کرد، نگاه فراجناحی او به آموزش‌وپرورش بود: «برای ایشان آموزش‌وپرورش جایگاهی فراتر از دسته‌بندی‌های سیاسی داشت. اگرچه ممکن بود در مسائل سیاسی دیدگاه خاصی داشته باشد، اما اجازه نمی‌داد این دیدگاه‌ها در نگاه و عملکردش نسبت به آموزش‌وپرورش دخالت کند.» او با بیان اینکه دکتر فانی با هر کسی که می‌توانست به آموزش‌وپرورش خدمت کند، دست دوستی می‌داد، افزود: «او باور داشت آموزش‌وپرورش ریشه کشور است و نباید اختلاف‌ها و شاخه‌وبرگ‌های سیاسی به وحدت این ریشه آسیب برساند.»
شاهد نماز شب او بوده‌ام
حدادعادل در بخشی از سخنان خود، به ایمان و باورهای دینی دکتر فانی اشاره کرد و با بیانی صمیمانه گفت: «من شاهد نماز شب خواندن ایشان در سفر خارج از کشور بوده‌ام. یک شب که از خواب بیدار شدم، دیدم مشغول نماز شب است و لازم می‌دانم در اینجا بر این ویژگی اخلاقی و معنوی او گواهی بدهم.» این شهادت، ابعادی از شخصیت دکتر فانی را آشکار می‌سازد که فراتر از مسئولیت‌های اجرایی، ریشه در ایمانی عمیق و باوری استوار داشت.
معلم تمام‌عیار؛ روایت حاجی‌میرزایی از ۴۵ سال همراهی
محسن حاجی‌میرزایی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور، نیز در این مراسم با ابراز تأسف از درگذشت این چهره باسابقه، فقدان او را ضایعه‌ای سنگین برای جامعه فرهنگیان توصیف کرد. او با اشاره به سابقه آشنایی خود با دکتر فانی از سال ۱۳۶۰ و دوران حضور وی در استان کردستان، گفت: «در تمام این سال‌ها، ارادت، صمیمیت و ارتباط میان ما به شکل‌های مختلف حفظ شد و همواره از نزدیک شاهد ویژگی‌های شخصیتی، اخلاقی و حرفه‌ای ایشان بودم.»
حاجی‌میرزایی دکتر فانی را نمونه‌ای برجسته از یک شخصیت تعلیم‌وتربیتی و مصداق عینی یک معلم تمام‌عیار دانست که می‌تواند الگویی برای همه باشد. او با تأکید بر تلاش‌های مستمر فانی برای تحقق عدالت آموزشی، گفت: «یکی از دغدغه‌های اصلی ایشان، توسعه دسترسی دانش‌آموزان مناطق محروم به آموزش باکیفیت بود و در این مسیر تلاش‌های ویژه‌ای انجام دادند.»
هیچ‌گاه از تعلیم‌وتربیت فارغ نشد
رئیس دفتر رئیس‌جمهور با اشاره به استمرار فعالیت‌های دکتر فانی در همه حال، تصریح کرد: «دکتر فانی هیچ‌گاه از تعلیم‌وتربیت فارغ نشد. چه زمانی که مسئولیت داشت و چه در دوره‌ای که مسئولیت اجرایی برعهده نداشت، دغدغه‌هایش نسبت به آموزش‌وپرورش یکسان بود. با دقت، جدیت، پویایی و نگاه به‌روز مسائل این حوزه را دنبال می‌کرد و ارتباط خود را با بدنه آموزش‌وپرورش هیچ‌گاه قطع نکرد.» او ویژگی برجسته دیگر دکتر فانی را پیگیری مستمر وضعیت همکاران و ارتباط صمیمانه با آنان در مناسبت‌های مختلف دانست و گفت: «همواره احوال دوستان و همکاران خود را جویا می‌شد و در جریان اتفاقات، مسائل و تحولات آموزش‌وپرورش قرار می‌گرفت.»
شناسنامه‌ای کم‌نظیر از نظام تعلیم‌وتربیت
حاجی‌میرزایی با اشاره به سابقه طولانی و مستمر دکتر فانی در بخش‌های مختلف آموزش‌وپرورش، او را از جمله مدیرانی دانست که به دلیل قدمت حضور، استمرار فعالیت و شناخت عمیق از نظام تعلیم‌وتربیت پس از انقلاب، شناختی کم‌نظیر از شناسنامه این نظام داشت. عضویت او در شورای عالی آموزش‌وپرورش نیز فرصتی ارزشمند برای دیگر اعضا بود تا از تجربه، دانش و نگاه کارشناسی او بهره ببرند.
ثبت تجربیات؛ گامی در مسیر انباشت دانش مدیریتی
رئیس دفتر رئیس‌جمهور مدیریت دانش و ثبت تجربیات مدیران را از دیگر اقدامات ارزشمند دکتر فانی برشمرد و گفت: «کاری که ایشان در گردآوری تجربیات دوره مدیریتی خود و گفت‌وگو با مدیران هم‌دوره‌اش انجام داد و حاصل آن را در چند جلد کتاب ثبت و ضبط کرد، گامی مهم در مسیر انباشت دانش مدیریتی بود.» او با تأکید بر ضرورت انتقال تجربه و جلوگیری از فراموشی اندوخته‌های مدیریتی افزود: «انباشت دانش از نیازهای اساسی نظام تعلیم‌وتربیت و به‌طور کلی نظام حکمرانی کشور است و دکتر فانی با این اقدام ارزشمند، سهم مهمی در ثبت و انتقال تجربه‌های مدیریتی داشت.»
شکل‌دهی به اندیشکده تعلیم‌وتربیت
حاجی‌میرزایی همچنین از فعالیت‌های دکتر فانی در سال‌های اخیر برای شکل‌دهی به یک اندیشکده در حوزه تعلیم‌وتربیت با همکاری جمعی از صاحب‌نظران یاد کرد و گفت این مجموعه با هدف بررسی مسائل و موضوعات مختلف تعلیم‌وتربیت، جلسات منظمی برگزار می‌کرد. این اقدام، نشان از روحیه پویا و آینده‌نگر دکتر فانی داشت که حتی در سال‌های پایانی عمر نیز به فکر ایجاد ظرفیت‌های نو برای توسعه دانش تعلیم‌وتربیت بود.
پیشکسوتان؛ هرگز از یاد نرفتند
رئیس دفتر رئیس‌جمهور آرامش، صبوری، بردباری و خوش‌اخلاقی را از خصوصیات شناخته‌شده دکتر فانی دانست و به توجه ویژه او به پیشکسوتان آموزش‌وپرورش اشاره کرد: «دکتر فانی هیچ‌گاه از پیشکسوتان غافل نشد و نشست‌های منظمی با آنان برگزار می‌کرد. در این جلسات، مسائل مهم کشور، دغدغه‌های جامعه و موضوعات اساسی آموزش‌وپرورش مورد بحث و بررسی قرار می‌گرفت و همه حاضران از این فرصت برای تبادل نظر و گفت‌وگو بهره می‌بردند.»
پایان؛ آغازی بر ماندگاری یک نام
مراسم وداع با پیکر زنده‌یاد دکتر علی‌اصغر فانی، نه یک پایان، بلکه تجلی‌ای از ماندگاری نام و راه کسی بود که عمر خود را صرف تعلیم‌وتربیت این مرزوبوم کرد. او از معلمی در کلاس‌های درس کردستان آغاز کرد و به وزارت آموزش‌وپرورش رسید؛ اما در تمام این مسیر، هرگز از جوهره معلمی خود جدا نشد. دغدغه معلمان، دانش‌آموزان محروم، پیشکسوتان و آینده نظام آموزشی، تا آخرین روزهای حیات او ادامه داشت. او سرمایه‌ای بود که آموزش‌وپرورش سال‌ها از اندیشه و تجربه او بهره برد و اکنون فقدانش، داغی سنگین بر دل فرهنگیان نهاده است.
حاجی‌میرزایی در پایان این مراسم، امیدواری خود را چنین بیان کرد که نظام تعلیم‌وتربیت کشور با الهام از سخت‌کوشی، تلاش، پشتکار، اندیشه و دانش دکتر فانی بتواند مسیرهای بهتری را برای آینده آموزش‌وپرورش و ارتقای کیفیت تعلیم‌وتربیت طی کند. روح این معلم فرزانه و این شخصیت فرهیخته، در جوار اولیای الهی و صالحان، آسمانی شد؛ اما نام و راه او، در حافظه تاریخی آموزش‌وپرورش ایران ماندگار خواهد ماند. یادش گرامی و راهش پررهرو باد.
پس از بدرقه باشکوه، پیکر زنده‌یاد دکتر علی‌اصغر فانی در خیل ابراز احساسات و دلتنگی های دوستان و همکارانش در قطعه ۴۹ بهشت زهرا (سلام الله علیها) در کنار همسرش که او نیز معلمی دلسوز و پرتلاش بود، آرام گرفت.
روحش شاد و یادش گرامی
Tuesday, 10 November , 2026